Alle monumenten in Winterswijk staan op een
monumentenlijst (de Rijks- of de Gemeentelijke
Monumentenlijst).
Rijksmonumenten
Rijksmonumenten worden beschermd op grond van de Monumentenwet
1988.
Na het in werking treden van de Monumentenwet in 1961 is gestart
met het aanwijzen van beschermde rijksmonumenten.
Ook in Winterswijk werden de eerste objecten op de
Rijksmonumentenlijst geplaatst. In het openbare
rijksmonumentenregister (voor iedereen openbaar) is terug te vinden
welke objecten het eerst geplaatst zijn. Het eerste en lange tijd
enige pand dat is ingeschreven is Satinkplas 1 in 1964. Pas in 1967
worden er nog 23 objecten bij ingeschreven. Voortvloeiend uit de
Monumenten Inventarisatie Project(MIP) zijn er ten gevolge van het
Monumenten Selectie Project(MSP) nog diverse objecten aangewezen en
is de huidige lijst ontstaan.
Gemeentelijke monumenten
Een
gemeente kan besluiten een bijzonder pand op de gemeentelijke
monumentenlijst te zetten. Dit gebeurt als een pand geen nationale
betekenis heeft, maar wel van plaatselijk of regionaal belang is.
De gemeente legt haar monumentenbeleid sinds 1986 vast in de
gemeentelijke monumentenverordening.
Deze verordening is meerdere malen herzien, de huidige verordening
is de
Erfgoedverordening gemeente Winterswijk 2010. Deze
verordening biedt de gemeente de mogelijkheid om gemeentelijke
monumenten aan te wijzen.
Vanaf 1988 is er begonnen met het maken van object
omschrijvingen en zijn de eerste panden aangewezen. De grote
uitbreiding van de lijst kwam na de uitvoering van de Monumenten
Inventarisatie Project (MIP).