Verslag vergadering adviescommissie cultuurhistorie 25 april 2019

Vergaderdatum: 25 april 2019
Locatie: kamer 1.50
Aanwezig: H. van Lith (voorzitter), R. Crols, R. de Jong, L. Keunen (commissieleden), K. Meinderts (secretaris), A.J. Hogeslag, W. Peletier (agendaleden)
Afwezig: J.P. Donderwinkel (commissielid), J. Ras (technisch adviseur)
Verslaglegging: secretaris
Email secr.: kmeinderts@winterswijk.nl

1. Opening en vaststelling agenda

De vergadering wordt om 16.00 uur geopend.
De voorzitter heet alle aanwezigen welkom.
Dhr. Martijn Haitink is aanwezig voor een presentatie over energiescans. Het betreffende agendapunt 11 wordt naar voren gehaald.

2. Inventarisatie sprekers publieke tribune

Op de publieke tribune is niemand aanwezig.

3. Verslag en actielijst van de vergadering van 21 februari 2019

Behoudens een kleine wijziging wordt het verslag vastgesteld.

De actielijst wordt doorgenomen.

Actiepunt 1 (Bezoek smederij Laar):

De smederij is bezocht. Het actiepunt vervalt.
De commissie trekt de volgende conclusies:
Het object heeft een hoge zeldzaamheidswaarde. Niet alleen op lokaal niveau, maar ook op regionaal en provinciaal niveau. Het is een van de weinig bewaard gebleven smederijen met een waardevol interieur. Mooi tijdsbeeld uit de late 19e en vroege 20e eeuw (agrarische geschiedenis).
De waarden (roerend en onroerend) zouden moeten worden geborgd. Het heeft de voorkeur het gehele ensemble te beschermen. De geschiedenis van het gehele complex is van waarde.
Naar verluidt zou voor het complex recent een bestemmingsplanwijziging (van bedrijf naar wonen) zijn doorgevoerd.
De opdracht is om samen de eigenaren te onderzoeken op welke wijze dit object in stand gehouden kan worden.
Nieuw actiepunt: De secretaris doet aan mevr. Ras per mail de oproep om met de eigenaren in gesprek te gaan.

Actiepunt 2 (Duikers in Winterswijk)

Nog geen ontwikkelingen.

Actiepunt 3 (Wooldseweg 127, interieur Keunenhuis)

Nog geen ontwikkelingen.

Actiepunt 4 (Borden Nationaal Landschap)

Actiepunt vervalt.

Actiepunt 5 (Archeologiebeleid)

Actiepunt vervalt.

Actiepunt 6 (Kleiput Driemarkweg e.o.)

Actiepunt blijft staan.

Actiepunt 7 (HSF)

Het actiepunt blijft staan.

Actiepunt 8 (Spoorzone. Topgevelstenen watertoren)

De gemeente is er nog niet uit of de topgevelstenen op de locatie zelf (project Marga Klompé) een plek krijgen of verplaatst mogen worden naar Transit Oost. De gemeente zou graag voor het hergebruiksplannetje bij Transit Oost een schets en beschrijving ontvangen. Het lijkt waarschijnlijk dat de topgevelstenen in het Spoorbosje Wooldseweg een nieuwe functie krijgen. Dhr. Van der Laan en de secretaris gaan samen een kijkje nemen en de stenen tellen.
Het actiepunt blijft staan.

Actiepunt 9 (Beleidsnota Natuur en landschap)

Actiepunt blijft staan.

Actiepunt 10 (Balinkes)

Zie agendapunt 13. Het actiepunt blijft staan.

Actiepunt 11 (Cultuurkwartier Boogiewoogie)

De secretaris gaat na of het pand Boogiewoogie op de inventarisatielijst karakteristieke panden voorkomt.

Adviesbrief aanpassen.

Actiepunt 12 (Historische interieurs)

Actiepunt blijft staan. Zie ook agendapunt 10.

Actiepunt 13 (Coalitieakkoord 2019-2022)

Akkoord is doorgestuurd. Actiepunt vervalt.

4. Ingekomen/verzonden stukken en mededelingen

4.1 Ingekomen

  • Uitnodiging voor inloopdag voor projecten in de Oost Achterhoek (Bredevoort; 3 april 2019). Geen van de commissieleden is geweest.
  • Verzoek van mevr. Ras om onderwerpen aan te dragen voor de Achterhoekse canon. Te denken valt uit aan de landbouw. Dhr. Crols kan mogelijk wat aandragen. Dhr. De Jong levert volgende week een lijstje van mogelijke onderwerpen aan.
  • Coalitieakkoord 2019-2022 Gemeente Winterswijk ‘Winterswijk wint! Duurzaam en daadkrachtig d’ran’. Ter kennisneming.
  • Redengevende beschrijving Mentinkweg 5. Zie agendapunt 14.

4.2    Verzonden

  • Adviesbrief Nationaal landschap Winterswijk.
  • Adviesbrief Actualisatie archeologiebeleid.

4.3    Mededelingen

  • Archeologische collectie Goorhuis.De Vereniging Het Museum en de gemeente Winterswijk hebben een project opgestart op de archeologische collectie van dhr. Goorhuis te ontsluiten. De eindproducten (interessant rapport en database) zijn opgeleverd. Het resultaat wordt binnenkort gepresenteerd.
  • Boerengoed  is op zoek naar samenwerkingspartners.
  • De belangstelling voor historische werktuigen is ook elders in het land niet bijzonder groot.
  • Wat uniek is voor Winterswijk zou hier op een of andere manier bewaard moeten blijven.  De prikkeldraadmachine van Boerengoed is echt uniek. Misschien kan VHM hierbij een rol spelen. De rest kan misschien ondergebracht worden bij een ‘landbouwmuseum’ in de Achterhoek of elders.
  • Dhr. Crols meldt dat er een Stichting agrarisch erfgoed Nederland in oprichting is. Vanuit die stichting zal contact opgenomen worden met gemeenten. Mevr. Ras kent de materie. De secretaris gaat mevr. Ras vragen Boerengoed met de stichting in contact te brengen.

5.  B&W-besluiten en agenda’s raadscommissies

Geen opvallende zaken voor de commissie.

6. Plannen die zijn voorgelegd aan de commissie ruimtelijke kwaliteit

Bijzonder gewoon, Bossesteeg: De uitbreiding is opnieuw besproken.
Kreilweg 2: Een mooi voorbeeld van verduurzaming.
Kerkenvisie: De gemeenten Aalten, Oost Gelre en Winterswijk hebben gezamenlijk subsidie aangevraagd voor een kerkenvisie.Het streven is gezamenlijk oplossingen te vinden voor leegstaande/vrijkomende kerken.

7. Restauratie Jacobstoren

Dit agendapunt wordt doorgeschoven naar de volgende vergadering.

8. Wederopbouw in de Achterhoek (Projectplan ‘De nieuwe tijd’)

Het project begint echt op stoom te komen.
Als onderdeel van het project komt ook een oral history project. Volgende week is de eerste bijeenkomst voor de canon.
VHM werkt aan een interactieve tentoonstelling.
Tijdens Open Monumentendag krijgt wederopbouw een belangrijke plek.
Ambassadeur van het project is mevr. Annegreet van Bergen.
Het project ‘De nieuwe tijd’ is ook in Den Haag onder de aandacht gebracht.

9. Historische interieurs

De aangevraagde subsidie is toegekend.
Dhr. Donderwinkel speelt vanuit Winterswijk een rol.
Het Gelders Genootschap heeft op dit moment een basislijst met 600 panden in de Achterhoek die in aanmerking komen.

Voorlopige groslijst voor Winterswijk:

  • Hazewind Laan van Hilbelink (directiekamerinterieur)
  • Vriezenhuis
  • ’t Lemkamp
  • Keunenhuis
  • Kulverweg 3
  • Smederij Laar
  • School (sjoel) bij synagoge

Dhr. Hogeslag gaat proberen de groslijst aan te vullen. De lijst kan worden aangeleverd bij mevr. Marieke Damstra van het Gelders Genootschap.

Medio mei start de publiciteitscampagne.
In juni wordt gestart met bijeenkomsten per gemeente waarvoor bewoners
/belanghebbenden worden uitgenodigd. De officiële aftrap van het project vindt plaatst in Oost Gelre.

10. Energiescans

Dhr. Martijn Haitink, adviseur van Huis en erfgoed collectief geeft een toelichting.
In opdracht van Aalten, Oost Gelre en Winterswijk en in samenwerking met de provincie Gelderland is een project ‘Energiescans’ in uitvoering. Het project is gericht op energie bij monumenten.
Een paar conclusies:

  • Het behalen van label A of B is voor veel monumenten – met behoud van monumentale waarden – zeer goed mogelijk. De uitzonderingen waren een paar kerken en een gebouw in Bredevoort.
  • Bij panden die in het verleden gerenoveerd zijn of in het grijze verleden geïsoleerd zijn, is veel minder mogelijk.
  • Het blijft altijd maatwerk. Een blauwdruk te geven voor bijv. boerderijen bleek niet mogelijk.
  • Een mooie toepassing voor monumenten is de zonnecollector onder de dakpannen.

De huidige pilot loopt op 31 december 2019 af. In de loop van dit jaar volgt een informatiemarkt.
De commissie besluit een adviesbrief te schrijven:

  • De energiescans worden nu uitgevoerd in een pilot. Gezien de resultaten van dit moment, zou de scan voor alle gemeentelijke monumenten uitgevoerd moeten worden.
  • Oproep eigenaren stimuleren deel te nemen.
  • In advisering/informatieverstrekking wijzen op de mogelijkheid voor en kansen van een energiescan.

11. Verplaatsen vlasoven

Een werkgroep is bezig om een plan te maken voor verplaatsing van de vlasoven (bij Kössink) naar min of meer de oorspronkelijke plek aan de Veenweg.
Het lijkt haalbaar om de vlasoven voor Winterswijk te behouden.

12. Balinkes (Eucalyptapark)

De commissie is behoorlijk ontstemd over de plannen voor de Balinkes. Structuren en tuinen worden aangetast. De samenhang tussen het raadhuis en het postkantoor wordt verbroken. Zie de inventarisatie van karakteristieke objecten, waarin de Balinkes is beschreven. Dhr. Crols noemt de geplande ontwikkelingen ‘dramatisch voor het aanwezige erfgoed’.

13. Redengevende beschrijving Mentinkweg 1

De commissie beschouwt het object als cultuurhistorisch belangrijk en onderschrijft de aanwijzing ervan tot gemeentelijk monument. De secretaris schrijft een adviesbrief.

14. Agendapunten voor de volgende vergadering

De volgende vergadering is gepland op donderdag 27 juni 2019 om 19.30 uur.
Onderwerpen voor de volgende vergadering:
Jaarverslag ACH 2018

15. Rondvraag

Dhr. Peletier vraagt aandacht voor het initiatief van dhr. Tenbergen voor een monument voor alle Winterswijkse slachtoffers van WOII. Een dergelijk monument waarbij een ieder recht wordt aangedaan is bijzonder complex en raakt al snel tot discussies.

13. Sluiting vergadering

De voorzitter sluit om ongeveer 18.00 uur de vergadering.