Feiten over de kleiput

De belangrijkste vragen en antwoorden over het verondiepen van de kleiput op een rij.

Wat is de aanleiding voor dit project?

Het Platform Natuur en Landschap constateerde in 2010 dat er sprake was van relatief weinig natuurwaarden in de kleiput.  Zij hebben de gemeente verzocht of het mogelijk is daar meer natuur te ontwikkelen. De gemeente heeft vervolgens onderzoeken laten uitvoeren  om de huidige natuurwaarden van de kleiput vast te leggen en de te behalen natuurwinst in beeld te brengen. Uit deze onderzoeken blijkt dat de huidige natuurwaarden van de kleiput laag zijn door de grote diepte van de waterplas, de steile oevers en de matige waterkwaliteit.

Wat is het doel van project?

Het doel van dit project is tweeledig:

  • Het versterken van de natuurwaarden van de kleiput. Uit onderzoek blijkt dat een natuurwinst te behalen is door het minder diep maken van de waterplas en het aanbrengen van glooiende oevers. Bij een ondiepe plas met natuurlijke oevers neemt de biodiversiteit toe, doordat er meer watervegetatie en meer macrofauna ontstaat en er meer voorplantingsmogelijkheden voor amfibieën en libellen ontstaan. Het verondiepen van de kleiput is alleen toegestaan als dat leidt tot voldoende natuurwinst. Dit is ter beoordeling aan Waterschap Rijn en IJssel.
  • Het gebied rondom de kleiput aantrekkelijker maken voor de inwoners en bezoekers van Winterswijk.
Hoe wordt de kleiput ondieper gemaakt?

Voor het ondieper maken van de kleiput wordt gebruik gemaakt van overtollige grond die voor een deel al is opgeslagen in het gronddepot van de gemeente. Het gaat bijvoorbeeld om grond die is vrijgekomen bij de aanleg van riolering.

Welke grond wordt gebruikt voor de kleiput?

Voor het verondiepen van de kleiput wordt schone grond en licht verontreinigde grond gebruikt. Sterk verontreinigde grond mag niet worden toegepast. Alle grond moet vooraf gekeurd (bemonsterd en geanalyseerd) worden. Het keuringsresultaat wordt door Waterschap Rijn en IJssel getoetst voordat de grond mag worden gebruikt. Aan de aangeboden partijen grond zijn kwaliteits- en toepassingsvoorwaarden gesteld.
Licht verontreinigde grond mag alleen worden toegepast als het afkomstig is uit het werkgebied van Waterschap Rijn en IJssel. In de praktijk zal -vanwege de transportkosten - alle toe te passen grond afkomstig zijn uit Winterswijk of directe omgeving.

Hoe worden het ondieper maken van de kleiput en de gebiedsontwikkeling gefinancierd?

Normaal gesproken voert de gemeente overtollige grond af. Voor het transport en de verwerking van de grond moet worden betaald. Door de overtollige grond te gebruiken voor het ondieper maken van de kleiput kunnen kosten worden bespaard. Die besparingen worden ingezet voor de natuurontwikkeling in de kleiput en voor gebiedsontwikkeling rondom de kleiput. Als voor gebiedsontwikkeling meer geld nodig is dan beschikbaar komt uit de kleiput proberen we aanvullende financiële bronnen aan te boren. Daarnaast ontvangen we een vergoeding door de acceptatie van grond van derden.

Zijn er negatieve effecten van de herinrichting te verwachten?

Nee, negatieve effecten worden niet verwacht. Voor de herinrichting heeft de gemeente een inrichtingsplan gemaakt, dat getoetst wordt door Waterschap Rijn en IJssel. In dit inrichtingsplan wordt uitgebreid ingegaan op onder andere de huidige situatie, het eindbeeld, het milieuhygiënische toetsingskader, de uitvoeringsaspecten en monitoringsverplichtingen. Tijdelijke overlast als gevolg van de uitvoering van de werkzaamheden is onvermijdelijk.

Wat is het toekomstbeeld voor de kleiput?

In het inrichtingsplan van de kleiput krijgt ruim 3 hectare van de totale oppervlakte van 3,7 hectare  een waterdiepte van gemiddeld 2,5 meter of meer. Twee van de vier oevers krijgen een glooiend talud. De overige twee oevers behouden hun huidige aanzien, onder andere vanwege het behoud van de cultuurhistorische beleefbaarheid van de kleiwinput.

Waarom staat er een hek om de kleiput?

Om te voorkomen dat er illegaal grond in de kleiput terecht komt is er een hek geplaatst. Dit hek blijft maximaal 10 jaar staan of wordt zoveel eerder verwijderd als de verondieping is afgerond.

Wat gebeurt er met de Japanse duizendknoop op het terrein?

Grond rondom de kleiput
Op dit moment groeit er Japanse duizendknoop op enkele plekken rond de kleiput. Van de Japanse duizendknoop is in 2018 een nulsituatie vastgelegd. Er zijn verschillende methoden om de Japanse duizendknoop te voorkomen en te bestrijden. Verdrinking is één van die effectieve methoden.

14 mei 2019 is gestart met een proef waarbij elektriciteit wordt gebruikt om onkruid van binnenuit te koken, van de wortels naar de bovengrondse delen. Er wordt gebruik gemaakt van natuurlijke geleiding in de planten waardoor de elektrische lading zich door de plant verspreid en de hele plant verhit wordt. Door deze hitte wordt het vocht in de plant verdampt en barsten de plantcellen waardoor de plant dood gaat.

Partijen grond die van buiten de gemeente komen en die worden aangeleverd buiten de vulperiode en Japanse duizendknoop bevatten, worden tijdelijk op het depot opgeslagen. Deze worden afgedekt met landbouwfolie. Ook de grond met Japanse duizendknoop op de landtong worden met landbouwfolie afgedekt om verspreiding te voorkomen.

Grond in de kleiput
Grond die in kleiput wordt aangebracht waarin ook Japanse duizendknoop is aangetroffen wordt in dieper gelegen gedeelten (minimaal 4 meter onder de waterspiegel) toegepast, zodat deze verdrinkt. Dit is een effectieve bestrijdingsmethode die vaker wordt toegepast. Zodra grond niet dieper dan 4 meter kan worden ingebracht, worden ook geen partijen grond met daarin Japanse duizendknoop meer aangenomen.

Transport
Rondom het transport van partijen grond waarin Japanse duizendknoop zit, scherpt de gemeente de maatregelen aan. Wettelijk is verplicht dat deze transporten moeten worden afgedekt, dat is ook gebeurd met de transporten die tot nu zijn geweest. We onderzoeken nu welke aanvullende maatregelen mogelijk zijn, dat kan bijvoorbeeld zijn het schoonspuiten van de vrachtwagens.

Plan van aanpak
De gemeente is bezig met het ontwikkelen van een plan van aanpak rondom de bestrijding van en het beheersbaar houden van de Japanse duizendknoop in Winterswijk. Hierbij willen wij ook graag inwoners betrekken. Hiervan houden wij u op de hoogte. Met de bestrijdingsproef met elektriciteit is een stap gezet in het nemen van concrete maatregelen.

Waarom liggen werkzaamheden tijdelijk stil?

Bij het inbrengen van grond in de kleiput wordt rekening gehouden met het broedseizoen. Dit betekent dat er tussen 15 maart en 15 oktober geen werkzaamheden worden uitgevoerd in en rondom de kleiput. Na 15 oktober worden de werkzaamheden weer hervat.

Het  kan voorkomen dat er natuurlijke organische materialen, zoals blad en takjes, omhoog komen, omdat het nog niet verteerd is. Dit blijft op het water drijven. Hierop vindt regelmatig een controle plaats. Indien er noodzaak is wordt dit uit het water verwijdert.

Is sportvissen in de kleiput toegestaan?

Nee, het college van burgemeester en wethouders heeft in april 2019 het besluit genomen de kleiput aan de Driemarkweg niet open te stellen voor visactiviteiten, ook niet in de toekomst. De reden hiervoor is dat het niet past binnen de doelstelling behoud en versterking van de natuurwaarden op deze plek; rust en ruimte zijn hierbij essentieel. Recreatieve mogelijkheden zijn om die reden niet opgenomen in het plan. Daarnaast is het door de ontwikkeling van een brede rietzone (30-50 meter) met een variabele waterdiepte fysiek niet mogelijk om vanaf de Driemarkweg zonder voorzieningen bij het open water te komen. Het realiseren van voorzieningen zoals een steiger, vlonderpad of een dijkje zijn gezien de beoogde rust niet wenselijk. Het toestaan van een enkele voorziening aan het water is bovendien niet wenselijk, gezien de moeilijke handhaafbaarheid van beperkte visactiviteiten.

Waarom worden watermonsters genomen?

In het inrichtingsplan, dat door het Waterschap Rijn en IJssel is goedgekeurd, staan een aantal zaken die de gemeente op verschillende momenten moet uitvoeren. Daar houden wij ons aan. Eén van die zaken is dat wij voor de periode waarin grond wordt toegevoegd en binnen een maand na de toevoegingsperiode een watermonster moeten nemen. Hiervan wordt een rapport gemaakt door een onafhankelijk extern onderzoeksbureau. Het waterschap, als bevoegd gezag, controleert of het onderzoek goed is uitgevoerd en beoordeelt de resultaten. Het waterschap koppelt dit schriftelijk terug aan de gemeente. Als de resultaten daartoe aanleiding geven, worden eventueel extra maatregelen genomen. Op dit moment geven de onderzoeksresultaten hiertoe geen aanleiding. Alle rapporten worden gepubliceerd op de website van de gemeente