Bijeenkomst nieuw cultuurbeleid 'cultuureducatie en -participatie'

Verslag van de bijeenkomst Nieuw cultuurbeleid op dinsdag 27 november 2017 over cultuureducatie en cultuurparticipatie.

Welkom, mededelingen en inleiding

Rob Ansink heet iedereen van harte welkom. De aanleiding voor de bijeenkomst is de ontwikkeling van de nieuwe Cultuurnota, die de nota Kunst en Cultuur van 2009 zal vervangen. Een aantal speerpunten uit die nota is wel tot stand gekomen maar ook een aantal niet, mede door de financiële crisis en de daardoor noodzakelijke bezuinigingen.
De tijden zijn echter veranderd en het is tijd voor een nieuw en eigentijds cultuurbeleid. De gemeente wil onderzoeken wat de behoeften zijn en heeft de gemeenteraad gevraagd om kaders te stellen.
Op basis van de Kadernota zijn vier speerpunten gekozen: cultuureducatie en -participatie, een breder bereik voor kunst en cultuur, samenwerking met Duitsland en behoud van de culturele instellingen. Voor de eerste drie onderwerpen zijn participatiebijeenkomsten georganiseerd in de cultuurweek van Winterswijk die loopt van 23 november t/m 4 december. De deelnemers zijn gekozen op basis van een krachtenveldanalyse.

Sjef Lommen verzorgt vervolgens de introductie. Hij is als rector verbonden aan het Gerrit Komrij College, dat een bijzondere relatie heeft met Villa Mondriaan op het gebied van cultuureducatie.

Beraadslaging in werkgroepen

De aanwezigen gaan in twee werkgroepen uiteen om, eventueel op basis van een aantal vragen, aan te geven welke zaken van belang zijn bij het opstellen van de nieuwe cultuurnota.

De vragen zijn:

  • Hoe kunnen we meer aandacht voor cultuur op school stimuleren?
  • Hoe brengen we het cultuuraanbod zo adequaat mogelijk bij het onderwijs?
  • Wat kunnen we nog meer doen om cultuureducatie en participatie voor iedereen te bevorderen?
  • Welke ideeën, wensen of gedachten heeft u voor het te ontwikkelen cultuurbeleid in Winterswijk?

Resultaten beraadslaging

  • Het is belangrijk om het creatieve vermogen van een kind/leerling aan te spreken.
  • Nagaan hoe dat in de schoolopleiding kan worden geïntegreerd. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan met maken van een verbinding tussen kunst en techniek, waar dan ook bedrijven bij betrokken kunnen worden. Maar ook geschiedenis en aardrijkskunde kunnen met cultuur worden verbonden (cultuurhistorie).
  • Meer raakvlakken creëren met kunst en cultuur.
  • De omgeving centraal stellen en jongeren zich bewust laten worden van hun omgeving.
  • Houd er rekening mee wat een kind van deze tijd wil of belangrijk vindt. Maak een vertaalslag naar eigentijdse kunst. Mondriaan als oude meester is mooi, maar kan een kind van deze tijd daar ook wat mee?
  • Het zal tijd kosten, misschien wel 10 tot 20 jaar, voordat cultuureducatie in het onderwijs in ingebed.
  • Nagaan of het Komrij College losse uren heeft waarvan kinderen de vrijheid hebben ze (in) te vullen.
  • Jongeren gericht vragen wat ze met een bepaald onderwerp zouden willen doen. Bijvoorbeeld media of video.
  • Zowel het middelbaar onderwijs als het primair onderwijs zijn aan curricula gebonden, maar er is ruimte voor creatieve en kunstvakken. De afgelopen jaren neigt het onderwijs echter steeds meer richting taal, rekenen en lezen. En niet naar de creatieve vakken.
  • Jongeren in het theater meer vrijheid geven; er zijn daar ook mensen nodig voor de techniek, het licht, het decor.
  • Het culturele- en creatieve proces is belangrijker dan het kennisnemen van de cultuur die er al is. Kinderen moeten zelf cultuur ontdekken en maken. Het hebben van creatief vermogen is in een later beroep, zeker in de huidige tijd met moderne media en technieken, van belang.
  • Faciliteer de mogelijkheden. Ondersteun de onderwijsteams om het creatieve proces in een onderwijsvorm meer ruimte geven. Doe daarin ook een beroep op de leerkrachten zelf, zodat het een plek krijgt binnen de school.
  • Bereid de jongeren/kinderen al op school voor op een bezoek aan bijvoorbeeld een museum, via speciale voorbereidende lessen. Hierdoor krijgen zij verdieping zodat zij niet blanco in het museum binnenstappen. Besteed ook na afloop tijd aan de verwerking van de indrukken.
  • Dat kan natuurlijk alleen als er daarvoor ruimte binnen het onderwijs is of gecreëerd kan worden. Het onderwijs zit vast aan een bepaalde structuur en kent vaak een afrekening op prestaties. Cultuur is in dat proces lastig te meten.
  • Borging dat er daadwerkelijk wat gebeurt rond cultuur als de mogelijkheden worden gecreëerd en gefaciliteerd kan wellicht door het maken van beleid daarop. Bijvoorbeeld de eis dat er in elk schooljaar bepaalde historiedisciplines aan bod komen. In de lessen Nederlands zou je bijvoorbeeld poëzie kunnen inbrengen.
  • Creatieve vakken vergen erg veel voorbereidingstijd. Als er meer financiële middelen beschikbaar zouden zijn, zouden ook af en toe gastdocenten kunnen worden uitgenodigd.
  • Het is belangrijk om aan te kunnen tonen waarom cultuur en cultuureducatie belangrijk is, om de meerwaarde duidelijk maken en daarmee bestaansrecht te verwerven.
  • Op de Wilhelminaschool draait het K.I.S.-project, Kunst in Samenhang, bij de groepen 0 t/m 8, op basis van wisselende thema’s. Alle vormen van kunst en cultuur, zoals dans, drama, muziek, poëzie, schilderen en handwerken komen daarin op thematische basis aan de orde. Kinderen maken op die manier kennis met niet alleen de grote meesters maar ook met hedendaagse kunst. Het project wordt getrokken door twee onderwijzers die enorm gepassioneerd zijn van drama en kunst. Zij hebben zelfs een prijs met het K.I.S.-project gewonnen. Het project kan ook worden uitgerold over andere scholen.
  • Cultuur is ook belangrijk voor de cognitieve ontwikkeling.
  • Muziekverenigingen, die een wezenlijk onderdeel uitmaken van de samenleving, kunnen krachtiger inzetten op het samenspel tussen muziekverenigingen en onderwijs. Bijvoorbeeld via de Stichting Muziek.
  • Kinderen en jongeren hebben vaak veel talenten, maar die blijven vaak verborgen omdat ze er door de groepsdrang niet voor uit durven te komen. Jongeren zijn daarentegen wel gemotiveerd om bijvoorbeeld in een Komrijweek of de Kei van Komrij hun talenten te laten zien.
  • Zowel bij jongeren als bij volwassenen is het beeld van kunst en cultuur heel divers. In principe gaat het best goed, maar misschien kan het nog beter.
  • Vrijwilligers besteden veel tijd om een aantrekkelijk aanbod te creëren en te faciliteren, maar het ontbreekt vaak aan financiële middelen.
  • Het aanbod is fragmentarisch. Er zou veel meer kunnen worden samengewerkt om winst te behalen. Dit kan bijvoorbeeld door aan te sluiten bij de behoefte van scholen. Het is belangrijk om een samenhang te creëren.
  • Het is belangrijk om aan te sluiten bij de behoefte van de kinderen en om met de kinderen zelf te praten. Zij doen op hun manier veel aan cultuur, alleen niet op de geëigende manier. Vloggen is bijvoorbeeld ook cultuur. De makkelijkste weg om jongeren te bereiken, is via de scholen, de sportverenigingen, de muziekverenigingen. Overal waar kinderen zijn te vinden.
  • Cultuureducatie is niet per definitie alleen voor jongeren.
  • Veel jongeren vinden muziek leuk en zouden graag naar een muziekvereniging gaan, maar veel ouders kunnen dat niet betalen of maken een andere keuze voor de vrijetijdsbesteding van hun kind. Het is belangrijk dat het cultuuraanbod voor iedereen financieel bereikbaar is en dat de kosten in samenhang zijn met andere vrijetijdsbestedingen.
  • Als er een bepaalde hoeveelheid geld verdeeld kan worden, moet het zeker niet in overhead en gebouwen gestoken worden. Er zijn in Winterswijk veel mogelijkheden om iets met cultuur, muziek, dans, toneel etc. te doen. Het is niet echt noodzakelijk om daarvoor een apart cultureel gebouw te hebben. De ruimtes die er zijn effectief en efficiënt gebruiken. Als het geld dat nu in het onderhoud van een gebouw wordt gestoken kunt gebruiken voor educatie en verenigingsleven, levert het winst op.
  • Kinderen met ouders die zelf heel cultureel en kunstzinnig zijn, krijgen cultuur met de paplepel ingegoten, maar er zijn voldoende gezinnen die helemaal niet met cultuur bezig zijn. Daarvoor is cultuureducatie via de school erg belangrijk. Ouders moeten daarin dan ook worden meegenomen.

Afsluiting

De verslagen van de drie bijeenkomsten zullen op de website van de gemeente worden gepubliceerd (bij het onderdeel Cultuurnota).
Rob gaat met de input aan de slag en zou zijn notitie dan graag willen toetsen. Daarvoor wordt op 30 januari 2018 een reflectieavond georganiseerd. Een uitnodiging daartoe wordt binnenkort aan alle deelnemers aan de bijeenkomsten verzonden.

Tot die tijd kan input worden gegeven via cultuur@winterswijk.nl, of kan Rob Ansink in persoon worden aangesproken.

Rob bedankt allen voor hun aanwezigheid en inbreng en sluit de bijeenkomst om 21.35 uur.