Nieuwsbrief Erfgoedbeleid september 2018

Nieuwsbrief over de ontwikkelingen op het gebied van Erfgoed in de gemeenten Aalten, Oost Gelre en Winterswijk met informatie over (subsidie)regelingen en inspirerende projecten.

Nieuwsbrief in pdf

De tekst op deze pagina is ook te downloaden als pdf (1,6 MB).

(gratis) cursus voor monumenteigenaren

Monumentenwacht Gelderland en de gemeenten Aalten, Oost Gelre en Winterswijk bieden eigenaren van gemeentelijke- en rijksmonumenten een cursus aan over het onderhoud van hun monument. Zij kunnen kosteloos deelnemen aan de cursus. De cursus is bedoeld voor eigenaren van monumenten, zodat zij beter in staat zijn hun monument te onderhouden en te beheren. Tijdens vijf cursusavonden worden technische onderwerpen behandeld. En worden tips en trucs gegeven voor een beter opdrachtgeverschap.

De volgende onderwerpen komen aan bod:

  • Metsel- en voegwerk
  • Glas- en schilderwerk
  • Dak en gootwerk
  • Vochtproblemen
  • Duurzaamheid en monumenten

De cursus vindt plaats op donderdagavond 6 en 20 september en 4, 18 en 25 oktober 2018, van 19.30 tot 21.30 uur.
De bijeenkomsten worden gehouden op verschillende locaties in de gemeenten Aalten, Oost Gelre en Winterswijk.
Na aanmelding ontvangt u informatie over de cursuslocatie.

Aanmelden

U kunt zich aanmelden via www.monumentenwacht-gld.nl/kwaliteit/cursussen-voor-eigenaren/monumentenclinics (maximaal 25 deelnemers per cursus).

(gratis) extra monumentenclinic: Hoe financeer ik de plannen voor mijn monument?

In aansluiting op de vijf cursusavonden over het onderhoud van uw monument kunt u een extra clinic volgen.
Bij het onderhoud, de restauratie of verduurzaming van uw monument komt veel kijken, zoals ‘hoe financier ik de plannen van mijn monument?’. Voor monumenteigenaren zijn er speciale financieringsmogelijkheden. In  deze clinic op 1 november a.s. vertelt het Nationaal Restauratiefonds u er meer over. Ook als u niet meedoet aan de cursusavonden kunt u de clinic volgen. Deelname is gratis.
Het Nationaal Restauratiefonds zet zich iedere dag in voor het in stand houden van monumenten en is al 33 jaar financier van meer dan 10.000 eigenaren in Nederland. Ina Roeterdink en Arthur Prinsen delen graag hun kennis met u.

Aanmelden

Meld u aan voor deze clinic op 1 november door een e-mail te sturen naar i.roeterdink@restauratiefonds.nl met daarin uw naam, adresgegevens en (mobiel) telefoonnummer.

Gratis energiescan

De gemeenten Aalten, Oost Gelre en Winterswijk hebben van de provincie Gelderland subsidie ontvangen voor het opstellen van energiescans voor monumenten. Inmiddels is het bureau Huis en Erfgoed Collectief  gestart met het uitvoeren van de eerste energiescans. De voordelen van de scan zijn:

  • Zorgvuldige afweging tussen historische waarden en energiebesparende maatregelen;
  • Inzicht in de te nemen maatregelen: bijvoorbeeld isolatiemogelijkheden, rendement ketels, zonnepanelen (zie maatregelenlijst Duurzame Monumenten-Lening);
  • Inzicht in de mogelijkheden (wat kan wel / niet) en wat is (naar verwachting) vergunningsverplichting.

Omdat de belangstelling voor de scans groot was, hebben we een aanvullende subsidieaanvraag ingediend. Deze is door de provincie Gelderland gehonoreerd. Hierdoor kunnen we nog een aantal eigenaren van monumenten een scan aanbieden. Heeft u interesse in een energiescan voor uw monument? Neem dan contact op met de gemeente voor meer informatie.

Wederopbouw in de spotlights in 2019

De wederopbouw van Nederland, in de periode 1940-1965, is een belangrijke ontwikkeling in de Nederlandse geschiedenis. Deze tijd staat vooral bekend als de wederopbouwperiode.Oorlogsschade werd hersteld. Er  was schaarste, maar ook optimisme en vernieuwing. Nieuwe materialen, verkavelingspatronen en wijkopbouw werden geïntroduceerd. Ook het verkeer speelde een steeds belangrijkere rol. De wederopbouwperiode  betekent veel voor de manier waarop er in de decennia erna gebouwd werd. De wederopbouwgebieden hebben kwaliteiten die de moeite waard zijn om te behouden en om een rol te laten spelen bij ruimtelijke ontwikkelingen. De gemeenten in de Achterhoek zetten zich gezamenlijk in voor het  vergroten van draagvlak en de bekendheid van deze gebieden. Zij willen laten zien hoe deze cultuurhistorische kwaliteiten van wederopbouwgebieden een inspiratiebron kunnen vormen bij (nieuwe) ontwikkelingen. In  2019 is er door de gehele Achterhoek extra aandacht voor het wederopbouwthema.

Doet u mee?

Heeft u informatie of een bijzonder verhaal uit deze periode? Of wilt u als vereniging of stichting graag deelnemen met een activiteit aan het themajaar? Neem dan contact op met de gemeente.

Portefeuillehouders stellen zich voor

D.W. (Wim) Aalderink, wethouder gemeente Winterswijk

Hoewel ik als wethouder niet nieuw ben, dit is mijn tweede periode, is de portefeuille cultuur wel nieuw voor mij. Ik ben dan ook blij dat ik middels deze nieuwsbrief in de gelegenheid wordt gesteld om mij aan u voor te   stellen. U, als eigenaren van een monument in de gemeenten Aalten, Oost Gelre en Winterswijk, bent immers van groot belang voor het in stand houden van ons cultureel erfgoed. En juist dat culturele erfgoed ligt mij na aan het hart. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat ik dit onderwerp als één van mijn vakken heb gekozen in het derde jaar van mijn studie geschiedenis (2009-2014) aan de universiteit van Utrecht. Naast cultuur heb ik ook Sport en Vrijetijdseconomie, Ruimtelijke ontwikkeling in de kern, Mobiliteit en Werk & Inkomen in mijn portefeuille. Een brede portefeuille die op meerdere vlakken raakvlakken heeft met monumenten en monumentenbeheer. Ik ben er van overtuigd dat wij als Oost Achterhoekse gemeentes, samen met u, de komende jaren onze monumenten een vooraanstaande plek kunnen blijven geven in onze mooie Achterhoek.

A.B. (Anton) Stapelkamp, burgemeester gemeente Aalten

Samen met wethouder Kok ben ik deze periode verantwoordelijk voor het erfgoedbeleid, hij de ‘harde’ kant en ik de ‘zachte’ kant (cultuur, musea en immaterieel erfgoed). Ik kijk er naar uit want erfgoed gaat me aan het  hart. Ons erfgoed bepaalt wie we zijn, hoe we tegen onszelf aankijken, onze identiteit. Vanwege met name mijn familiaire erfgoed heb ik gesolliciteerd in Aalten, voor mij heeft deze portefeuille dan ook persoonlijk  betekenis. In 2020 vieren we 75 jaar vrijheid. Ik hoop dat we daar op een mooie manier aandacht aan kunnen besteden. Zo zijn er tal van thema’s waar we mee aan de slag kunnen. Erfgoedbeleid staat niet op zich; het is verbonden met cultuur, met natuur en landschap, met toerisme en met ruimtelijke ordening. En het houdt ook niet op bij de gemeentegrens, onze identiteit valt niet slechts samen met ons dorp maar ook met de streek,  de provincie, ons land en werelddeel. Daarom is het goed dat we samenwerken met andere overheden en organisaties.

M.G. (Marieke) Frank, wethouder gemeente Oost Gelre

Het taakveld Cultuurhistorie is deze periode nieuw in mijn portefeuille, evenals Ruimtelijke Ordening. Afgelopen jaren had ik vrijetijdseconomie in mijn portefeuille en met name daar ligt mijn ervaring met cultuurhistorie,  dat overigens een positieve en plezierige ervaring is. Cultuurhistorie is een belangrijke onderlegger van onze vrijetijdseconomie en biedt naar de toekomst toe nog vele kansen. De taakvelden in de fysieke leefomgeving  zijn nu goed gebundeld en er is oog voor ons brede erfgoed. De samenwerking van de drie gemeenten heeft al geresulteerd in een goed beleidstuk met concrete projecten. De afgelopen 2 jaar heeft bewezen dat de  samenwerking zijn vruchten afwerpt. Ook deze nieuwsbrief is daar een mooi voorbeeld van. In deze tijd van participatie is draagvlak een belangrijk gegeven. Gezamenlijk gaan we er ook deze periode weer vol tegenaan. Samen houden we ons erfgoed in stand en maken het zichtbaar. ‘Wi-j doet ‘t samen’.

T.M.M. (Ted) Kok, wethouder gemeente Aalten

In de voorgaande twee termijnen had ik het brede erfgoedpakket in mijn portefeuille. Ik ben dan ook nauw betrokken geweest bij de totstandkoming van het erfgoedbeleid voor de gemeenten Aalten, Oost Gelre en  Winterswijk. Het is goed om te zien dat deze samenwerking al tot verschillende bijzondere projecten heeft geleid. Projecten waarmee we u als eigenaar willen ondersteunen bij de instandhouding van uw monument en  activiteiten waarmee we ons erfgoed beter ontsluiten. In de huidige bestuursperiode ben ik met name verantwoordelijk voor de monumentzorg en de archeologie, taakvelden die aansluiten bij de ruimtelijke ordening. Erfgoed levert een belangrijke bijdrage aan onze economie en aan onze maatschappij. Het fungeert als bindmiddel en trekt toeristen naar onze streek. Door de krachten te bundelen en verbindingen te leggen kan het  erfgoed nog beter onder de aandacht worden gebracht bij inwoners en bezoekers. De titel van de erfgoednota ‘Wi-j doet ’t samen’ ondersteun ik dan ook van harte!

Open Monumentendag 8 en 9 september 2018

‘In Europa’ is het thema voor Open Monumentendag 2018. Met dit thema sluit de Open Monumentendag in Nederland aan bij het Europese Jaar van het Cultureel Erfgoed.

Europa

Eeuwenlang hebben de volkeren in Europa elkaar op leven en dood bestreden. Elkaar verdreven of onderworpen. Maar net zo lang hebben ze elkaar opgezocht om verbonden te sluiten, om handel te drijven en om  kennis uit te wisselen. Met de Europese Unie, vrede, welvaart en onderlinge solidariteit is er een gemeenschappelijke basis die mede gestalte heeft gekregen in de vorm van ons gemeenschappelijke Europese erfgoed.  Of het nu om bodemvondsten gaat, om monumenten, cultuurlandschappen, handelsroutes, migratie, internationale verdragen, transport, of om immaterieel erfgoed: overal zit wel een Europese dimensie aan. Open Monumentendag verbindt mensen met monumenten en laat zien dat de verhalen en schoonheid van monumenten een verrijking voor onze leefomgeving en voor onszelf zijn. Daarom hebben de comités Open Monumentendag Winterswijk, Oost Gelre en Aalten een grensoverschrijdend programma opgesteld.

Winterswijk

Opening

Zaterdag 8 september van 10.00 tot 11.00 uur is de opening van Open Monumentendag Winterswijk in de Jacobskerk op de Markt. De muzikale omlijsting wordt verzorgd door de afdeling symfonie van de Koninklijke  Winterswijkse Orkest Vereniging. De Vereniging Monumentenbelangen Winterwijk reikt de Monumentenprijs 2017 uit. Na het officiële gedeelte kan de tentoonstelling ‘CUM LAUDE’ van de Winterswijkse Academie voor Schilderskunst (W.A.S.) bekeken worden. Een ieder is van harte welkom om de opening bij te wonen.

Programma

Op 8 en 9 september kunt u diverse monumenten bezoeken en deelnemen aan activiteiten. In principe zijn de monumenten op  zaterdag van 10.00 tot 16.00 uur geopend. Op zondag is de synagoge open van 13.00 tot 16.00 uur. Bezoeken van monumenten en deelname aan activiteiten is gratis. Gratis activiteitenfolder is op te halen bij de VVV Winterswijk. Op zaterdag rijdt er vanaf 10.00 uur gratis ieder uur een dubbeldekker tussen Winterswijk en Vreden. Opstapplaats is VVV Winterswijk, Mevrouw Kuipers-Rietbergplein 1.

Vreden

Grensstad Vreden heeft op zaterdag een afwisselend programma met voor elk wat wils. De musea zijn open en geven rondleidingen. Een van die musea is Kult. Kult Westmunsterland is het centrum voor cultuur en  levende traditie in het Westmunsterland. De verwantschap tussen de Achterhoek en Westmunsterland wordt in het hypermoderne cultuurcentrum aan de Berkel tastbaar. Maar ook kunt u met een stadsgids de mooie  binnenstad van Vreden bezoeken. De St. Felicitaskerk en de St. Georgkerk zijn geopend van 08.00 tot 12.00 uur en van 15.00 tot 18.00 uur. De toegang tot musea, kerken en deelname aan de rondleiding zijn gratis.
Met de dubbeldekker kunt u vanaf 10.30 uur elk uur gratis naar Winterswijk. De laatste bus vertrekt om 16.30 uur uit Vreden.

Oost Gelre

Uitwisseling

Op zaterdag 8 en zondag 9 september zijn er twee hoofdactiviteiten. Dat is allereerst de uitwisseling met de stad Vreden en de Heimatverein Vreden, een uitwisseling die twee jaar geleden ook heeft plaats gevonden. Op  zaterdag 8 september zet er een bus met belangstellenden uit Oost Gelre koers richting Vreden, waar een rondleiding plaats vindt in het grote pas geopende gebouw van Kult (Kultur und Lebendige Tradition). Vervolgens wordt er onder deskundige begeleiding in Vreden nog een smederij in actie bekeken, alsmede een aantal monumenten die herbouwd zijn. Op zondag 9 september gaat er een bus met belangstellenden vanuit Vreden naar Lichtenvoorde om daar het plaatselijke, tevens op één na grootste Bloemencorso ter wereld te bekijken. De nadere info hierover is al eerder verschenen. Opgave voor de zaterdag kan bij de VVV Groenlo en Lichtenvoorde. Plaatsen zijn beperkt dus op = op.

Nationale orgeldag

Omdat de Open Monumentendag-zaterdag altijd samenvalt met de Nationale Orgeldag is, heeft het Comité OMD Oost Gelre het initiatief genomen om de kerken in Oost Gelre te vragen of zij mee willen werken aan een  op die dag op te zetten orgelconcertreeks. Zes kerken hebben direct hun spontane medewerking toegezegd, te weten de Oude en Nieuwe Calixtus in Groenlo, de Johannes in Lichtenvoorde, de Sint Agatha in Harreveld,  de Sint Werenfridus in Zieuwent en de Onze Lieve Vrouw van Lourdes in Mariënvelde. Als organisten zijn hiervoor van de partij Jan Offenberg, Erna Karnebeek, Frans Thomassen, Angela Pijnappel en Jan de Leeuw. De   orgelconcerten zijn in een zodanig tijdschema gezet dat belangstellenden alle concerten kunnen gaan beluisteren. Via een fietsroute van ongeveer 26 km kan tevens genoten worden van de omgeving van Oost Gelre. De  route en tijdschema is ook via de VVV’s van Groenlo en Lichtenvoorde te verkrijgen.

Open monumenten

Naast de twee hoofdactiviteiten zijn ook molen Hermien in Harreveld en De vier Winden in Vragender geopend op  zaterdag 8 september.

Aalten

Grensstreek

Ook binnen de gemeente Aalten zijn er Europese dimensies te vinden. Denk hierbij aan de grens tussen Duitsland en Nederland en de invloed die deze door de jaren heen heeft gehad op de Dinxperlose en Suderwickse gemeenschap. Dit ziet u onder andere terug in de fototentoonstelling van Ben Maandag in het Grenslandmuseum of ervaart u tijdens de lezing van oud grenscommies Joost Boersma. Ook in het Nationaal Onderduikmuseum kunt u tijdens de fototentoonstelling FACadE van Roland Icking de Duits- Nederlandse grensstreek opnieuw ontdekken. Maar de gemeente kent nog meer Europese invloeden; zo stond De Heerlyckheid Bredevoort tijdens de Zevenjarige Oorlog in 1763 onder druk van Europese grootmachten toen de Britse troepen zich terugtrokken en halt maakten in de Heerlyckheid. Ervaar meer hierover op 8 september  tijdens een lezing van Hans de Graaf in Bredevoort.

Programma gemeente Aalten

In het weekend van 8 en 9 september vertelt Open Monumentendag het verhaal van mensen en monumenten In Europa. Een tiental monumentale panden in Aalten, Bredevoort, Dinxperlo en de omringende buurtschappen is geopend voor bezoekers. Het 25 jarig jubileum van het carillon in Dinxperlo wordt gevierd met feestelijke muziek. Kijk voor meer informatie over de activiteiten op www.openmonumentendag.nl/aalten en haal de gratis activiteitenfolder bij de VVV in Aalten, Bredevoort en Dinxperlo. Meer informatie en filmmateriaal over monumentale panden in de gemeente Aalten vindt u op www.erfgoedaalten.nl.

Digitalisering huis-aan-huisbladen

Op 15 juni 2018 is de Stichting Digitalisering Achterhoek opgericht. Doel van de stichting is het digitaliseren van informatiedragers met historische informatie en wel zodanig dat het gedigitaliseerde materiaal  doorzoekbaar en openbaar is. En dat alle handelingen die hier verband mee houden eenvoudig zijn.

Om welke bladen gaat het?

De huis-aan-huis bladen die sinds het eind van de negentiende eeuw in de gemeenten Aalten, Oost Gelre en Winterswijk zijn verschenen en die nu gedigitaliseerd gaan worden, zijn: Nieuwe Winterswijkse Courant,  Winterswijkse Courant, Gelderse Bode, Groenlose Gids, Aaltense Courant, Achterhoek Nieuws, De Band, Graafschapper, Aalten Vooruit, Elna, Winterswijkse Weekkrant, Achterhoek Nieuws bijzondere uitgave, Volksblad  voor Winterswijk e.o. en Weekblad voor Winterswijk e.o.

Pilot

Samen met de Koninklijke Bibliotheek/Metamorfoze wordt een pilot project gestart om een aantal huis-aanhuisbladen te digitaliseren. Het digitaliseren van deze titels beslaat alleen al 143.000 pagina’s. Een project waar  de stichting in 2018 nog mee hoopt te starten. Voor meer informatie kunt terecht bij Ben Verheij btmverheij@gmail.com.

Subsidie voor herbestemming

Wilt u onderzoeken of de herbestemming van uw monument haalbaar is? U kunt daarbij gebruik maken van de Subsidieregeling stimulering herbestemming monumenten. De subsidie draagt ook bij aan het wind- en  waterdicht houden gedurende het onderzoek. U kunt subsidie aanvragen in de periode van 1 oktober tot en met 30 november van ieder jaar. Onder deze regeling vallen niet alleen monumenten maar ook andere gebouwen met cultuurhistorische waarde. Meer informatie vindt u op de website www.monumenten.nl/monument-financieren/subsidie-voor-herbestemming/subsidie-aanvragen.

Website en digitale nieuwsbrief

Bij het vaststellen van ons beleid, hebben we ons tot doel gesteld om meer te communiceren met betrokkenen bij ons erfgoed. Daarom werken we op dit moment aan een gezamenlijke website op www.erfgoedoostachterhoek.nl.

De website is nog “onder constructie”, maar de presentaties, die op 23 mei jl. zijn gegeven tijdens de erfgoed informatie bijeenkomt, staan al online. Tijdens de informatieavond hebben aanwezigen aangegeven het liefst via e-mail te worden geïnformeerd. Daarom kunt u zich op de website aanmelden voor de nieuwsbrief, die wij periodiek uitbrengen.

Contact

Wanneer u vragen heeft over het erfgoedbeleid van uw gemeente, bijvoorbeeld over subsidies, herbestemming, energiescans, aanpassing van uw monument en/of uw interieur, archeologie of erfgoedprojecten, neemt u dan contact op met uw gemeente.

Onze contactgegevens vindt u op:

Uitgelicht