Overlast en hinderwaardering

Tegenover de boomwaarde, staan de belangen die pleiten voor het kappen van de boom:

Hinderlijke situering

Als het gaat om bouwplannen, aanleg van wegen/paden, herinrichting van een terrein of aanpassingen in de openbare ruimte zijn er vaak meerdere en andere belangen dan hinder of overlast.

Hierbij wordt in een breder kader een afweging gemaakt waarbij de score van de boomwaarde wel een rol kan spelen, maar deze score niet afgezet kan worden tegen een overlastscore.

Het is daarbij van belang dat al in de planfase vanuit een integrale benadering een afweging over het al dan niet vellen van aanwezige houtopstanden wordt gemaakt en niet als sluitstuk van een vergunningsprocedure.

Overlast

Bomen kunnen verschillende vormen van overlast veroorzaken.

Schaduwwerking

Een boom kan van grote invloed zijn op de lichtinval in een woning zijn vanwege de grootte en de plek. Het woongenot kan hierdoor minder worden. Dit geldt ook voor een boom waarvan de kroonprojectie een belangrijk deel van de tuin bedekt.

De mate van overlast wordt bepaald aan de hand van het aantal uren schaduwwerking die de boom veroorzaakt ten opzichte van de woning of tuin. Uiteraard zijn daarbij de omvang van de woning en de grootte van de tuin van belang.

De schaduwwerking van een boom kan ook van negatieve invloed zijn op het rendement van zonnepanelen. Bij het plaatsen van zonnepanelen moet u dan ook rekening houden met de schaduwwerking van bomen. Deze schaduwwerking kan geen reden zijn om een (waardevolle) boom te vellen.

Scores:

  • ernstige schaduwoverlast: 10 punten
  • beperkte schaduwoverlast: 5 punten
  • geringe schaduwoverlast: 0 punten                          

Overlast bladval, bessen, zaden, pluizen, etc.

Het vallen van bladeren, bessen, zaden, vruchten en pluizen hoort bij de natuurlijke jaarcyclus van bomen en is seizoensgebonden. Deze overlast beperkt zich meestal tot enkele weken en geeft daarom weinig overlast. Sommige boomsoorten veroorzaken een langere periode overlast van bladval of pluizen. Dit geeft beperkte overlast. Soms kunnen bepaalde boomsoorten allergische reacties veroorzaken. Afhankelijk van de omstandigheden, de duur van deze overlast en de ernst van de allergische reacties kan dit ernstige overlast geven.

Scores:

  • ernstige overlast bladval e.d.: 10 punten
  • beperkte overlast bladval e.d.: 5 punten
  • geringe overlast bladval e.d.: 0 punten

Beperking uitzicht

Als een boom groter wordt, kan deze het uitzicht vanuit een woning beperken. Dit kan als hinderlijk worden ervaren.  Van wezenlijke hinder is echter alleen sprake als het zicht vanuit de woonkamer of keuken sterk wordt beperkt. Hiervan is pas sprake als de boom op relatief korte afstand van de woning (minder dan 10 meter) staat. Natuurlijk is dit ook sterk afhankelijk van de grootte van de boom. Vaak is er dan ook schaduwwerking . Vanwege deze mogelijke dubbele score is deze vorm van overlast als maximale score 'beperkte hinder'.

Scores:

  • beperkte hinder uitzichtbeperking: 5 punten
  • geringe hinder uitzichtbeperking: 0 punten

Insecten

Bomen trekken allerlei insecten aan, waaronder ook insecten die overlast kunnen veroorzaken als deze in grote hoeveelheden voorkomen. Wanneer deze overlast incidenteel voorkomt, is dit geen vorm van overlast die aanleiding is om een boom te vellen. Gaat het echter om jaarlijks terugkerende overlast voor kortere of langere periode, dan is er wel overlast. In de praktijk gaat dan om overlast als gevolg van luisaantasting (honingdauw), eikenprocessierups of wespen. De periode en ernst van overlast in combinatie met ligging en gebruik van het aangrenzende terrein bepaalt de categorie van overlast.

Er is sprake van “ernstige overlast” als deze geldt voor een aaneengesloten periode van 3 weken Hierbij maakt de mate en vorm van overlast van insecten het normale gebruik van aangrenzende terrein onmogelijk. Er zijn geen aanvaardbare alternatieven (hetzij bestrijding insecten, hetzij gebruik tijdelijk verplaatsen). Een voorbeeld hiervan is een jaarlijks terugkerende wespenplaag bij een perenboom op een schoolplein of een zware luisaantasting van een aantal linden op het enige parkeerterrein bij een druk bezocht winkelcentrum. In alle andere gevallen is sprake van beperkte of geringe overlast, afhankelijk van de periode, ernst van overlast en mogelijke alternatieven.

Scores:

  • ernstige overlast insecten: 10 punten
  • beperkte overlast insecten: 5 punten
  • geringe overlast insecten: 0 punten

Schade aan gezondheid

Bloemen, zaden of delen hiervan kunnen van invloed zijn op de lichamelijke gesteldheid van bewoners. U kunt hierbij denken aan bijvoorbeeld allergie voor stuifmeel. Dit wordt ten hoogste ingeschaald als “beperkte hinder”, omdat dit soort klachten veel voorkomen, maar niet gebonden zijn aan een specifieke boom. De lucht is in bepaalde perioden vol van stuifmeel, kap van die ene boom doet hier niets aan af. Schade aan gezondheid wordt alleen als “ernstige overlast” erkend als uit een doktersverklaring blijkt dat de betreffende boom de overlast veroorzaakt. De overlast moet voor een aaneengesloten periode van langer dan 3 weken bestaan. Hierbij zijn geen aanvaardbare alternatieven om de schade aan gezondheid te beperken. Vanzelfsprekend is hierbij ook de afstand tussen de boom en de woning van de betreffende persoon van belang.

Scores:

  • ernstige overlast gezondheid: 10 punten
  • beperkte overlast gezondheid: 5 punten
  • geringe overlast gezondheid: 0 punten

Fysieke schade

Bomen kunnen schade veroorzaken aan o.m. gebouwen, leidingen en  bestrating. Deze score kan moeilijk in scores worden uitgedrukt. Wel kan fysieke schade als ernstige overlast aangemerkt worden, als deze schade niet door maatregelen weggenomen kan worden en ernstige gevolgen kan hebben.

Als de schade als ernstige overlast gekwalificeerd kan worden, dan zijn er zwaarwegende redenen om een vergunning voor het vellen van de betreffende boom te verlenen.

Schade aan bouwwerken

Hierbij gaat het om schade aan bouwwerken als gevolg van het opdrukken van de fundering of het beschadigend schuren van takken langs de gevel. Bij de beoordeling van de ernst van de schade moet meegewogen worden of:

  1. de schade beperkt kan worden door aanpassingen aan het bouwwerk of door het uitvoeren van extra onderhoud aan de boom;
  2. er sprake is van een aantoonbaar en onevenredig financieel nadeel. Dit houdt in dat het gaat om duidelijk zichtbare, substantiële schade aan het bouwwerk en de kosten van reparatie niet in evenredige verhouding staan tot de economische waarde van de boom.

Als er sprake is van een aantoonbaar en onevenredig financieel nadeel en de schade niet door maatregelen weggenomen of sterk beperkt kaan worden, dan kan de schade aan een bouwwerk worden aangemerkt als “ernstige overlast”.

Als de schade door maatregelen kan worden weggenomen, is ten hoogste de categorie ‘beperkte overlast” van toepassing.

Schade aan leidingen

Schade aan riolering en andere ondergrondse leidingen door bomen komt regelmatig voor. Door defecten en zwakke plekken in rioolleidingen kunnen wortels het riool binnendringen. De afvoer kan belemmerd worden, waardoor verstoppingen ontstaan. In sommige gevallen komt het voor dat

wortels (riool)leidingen op- en/of indrukken waardoor leidingen uiteindelijk scheuren. Soms kan het probleem door het verleggen van leidingen of het verwijderen van een enkele wortel worden opgelost.

Schade aan bestrating

Wortels kunnen de bestrating (klinkers, tegels, asfalt) opdrukken. Behalve dat dit schade veroorzaakt aan de verharding kan dit ook gevaarlijke situaties opleveren voor voetgangers en fietsers. In veel situaties kan de overlast door wijziging van het straatprofiel of door het verwijderen van enkele wortels sterk beperkt worden.  Lukt dat niet, dan is er meestal sprake van beperkte overlast. Als de gevaarlijke situatie door maatregelen niet weggenomen kan worden en/of het slechte wegdek een belemmering voor de doorgang van mindervaliden gaat vormen, dan is sprake van ernstige overlast.

 

Veiligheid

Een boom kan in meer of mindere mate gevaar opleveren voor mensen, gebouwen of andere bezittingen als gevolg van gebreken aan stam, kroon of wortelgestel. Dit kan veroorzaakt worden door ziekte*, ouderdom, beschadiging of slechte groeiomstandigheden.

Het risico hangt af van de stabiliteit van de boom, maar ook van de plek waar hij staat. Bij het afwegen van het risico van de boom moet dus altijd het verwachte gevaar in relatie tot de omgeving  worden ingeschat. Soms beperkt zich het gevaar tot enkele takken en kan het gevaar met het treffen van maatregelen worden weggenomen. Dreigt de boom om te vallen of dreigen meerdere takken af te knappen, dan is sprake van een ernstig acuut gevaar en moet de boom in principe direct gekapt worden. Er zal dan verder ook geen belangenafweging plaatsvinden.

*  Voor zieke en dode bomen die onder werking van de Bomenverordening 2013 vallen geldt een meldingsplicht. Voor bomen die op grond van de bestemmingsplanvoorschriften vergunningsplichtig zijn moet wel een vergunning worden aangevraagd.

Verder is in de volgende gevallen sprake van gevaar voor de veiligheid:

  • de boom is instabiel of heeft hoge kans op takbreuk. Deze gebreken zijn niet te verhelpen door ingrepen aan de boom of omgeving van de boom. De kosten van de ingreep moeten hierbij in redelijke verhouding staan tot de maatschappelijke waarde van de boom;
  • de boom vormt een besmettingshaard voor gezonde soortgenoten.

Ook kan het voorkomen dat een boom als gevolg van zijn standplaats gevaar op kan leveren voor het verkeer door beperking van het zicht, versmalling van de weg of plaatsing in een bocht. Ook deze situatie kan - afhankelijk van de ernst van de situatie – aanleiding zijn om zonder verdere belangenafweging vergunning voor de velling van een boom te verlenen.