Afwijken van het omgevingsplan (functie wijzigen)

In het omgevingsplan staan regels over wat u op een locatie mag bouwen en hoe u de grond of het gebouw mag gebruiken. Wilt u iets doen dat niet binnen deze regels past? Dan heeft u toestemming van de gemeente nodig om af te wijken van het omgevingsplan.

Denk bijvoorbeeld aan het starten van een bed & breakfast, het herontwikkelen van een agrarisch erf, het splitsen van een woning of een woningbouwontwikkeling.

In het stappenplan ziet u hoe u controleert of u een omgevingsvergunning nodig heeft en hoe u deze aanvraagt.

Stap 1 - Omgevingsplan bekijken

Controleer via Regels op de kaart of uw plan past binnen de regels van het omgevingsplan. Zo kunt u bij het uitwerken van uw plan rekening houden met de regels en mogelijkheden die voor uw locatie gelden.

Meer uitleg over Regels op de kaart:

Stap 2 - Vergunningcheck doen

Weet u niet zeker of uw voorgenomen plan past binnen het omgevingsplan, doe dan een Vergunningcheck.

Met de Vergunningcheck ziet u of u voor uw plan een omgevingsvergunning moet aanvragen. U geeft hierbij aan wat uw plan is, bijvoorbeeld:

  • woonruimte toevoegen of wijzigen
  • bestaand gebouw verbouwen
  • beroep of bedrijf aan huis starten

Komt uit de Vergunningcheck naar voren dat u een aanvraag moet indienen? Dien dan een (concept)aanvraag in via het Omgevingsloket. In de volgende stappen leest u hoe u dit doet. 

Let op: aan de uitkomst van de Vergunningcheck kunt u geen rechten ontlenen. Twijfelt u? Neem dan contact met ons op of raadpleeg een adviseur.

Stap 3 - Alle gegevens voor de conceptaanvraag verzamelen

U levert bij uw conceptaanvraag verschillende gegevens aan, onder andere:

  • Een duidelijke uitleg van uw initiatief
  • Plattegronden met een duidelijke vermelding van de schaal en vierkante meters, van de huidige en de gewenste situatie.
  • Beknopte ruimtelijke onderbouwing waarin u uitlegt waarom uw plan wenselijk en haalbaar is. Gebruik hiervoor een Word-sjabloon (docx, 618 kB) of pdf-sjabloon (pdf, 998 kB).

Komt u er niet uit? Schakel dan een adviseur in die u kan begeleiden. Bijvoorbeeld een tekenbureau of een adviseur ruimtelijke ordening.

Wilt u direct een definitieve aanvraag voor een omgevingsvergunning indienen? Ga dan verder met stap 10.

Stap 4 - Mensen in uw omgeving betrekken (participatie)

Uw plan kan invloed hebben op omwonenden, bijvoorbeeld door bouwwerkzaamheden of hinder vanwege een nieuwe functie. Goede afstemming met uw buren vergroot de kans op een soepele afhandeling van de vergunning, de bouw én helpt een prettige relatie met uw buren te behouden.

Bij de aanvraag geeft u aan:  

  • met wie u heeft gesproken
  • wat u heeft besproken
  • wat u met de resultaten heeft gedaan

Meer informatie over het informeren van uw omgeving leest u op de pagina Mensen in uw omgeving betrekken (participatie).

Stap 5 - Conceptaanvraag indienen

U dient een conceptaanvraag in via het Omgevingsloket:

  • Klik op 'Start aanvraag' en log in met DigiD of eHerkenning.
  • Vul de vragen zo volledig mogelijk in
  • Vul bij vraag 3 in 'Omgevingsplan'.
  • Kies de activiteit: ‘Afwijken van regels in het omgevingsplan – Aanvraag vergunning’.
  • Kies bij vraag 7 - Verzoek indienen voor 'Conceptverzoek'.

Eén van de vragen die we u stellen, is welke procedure uw voorkeur heeft: een omgevingsvergunning aanvragen of een omgevingsplan wijzigen. De procedure hangt af van het type project. Waar mogelijk bepalen we dit later in overleg met u.

Dien uw conceptaanvraag zo compleet mogelijk in, zodat wij uw plan zo goed mogelijk kunnen beoordelen.

Let op: indienen van een conceptaanvraag kost € 200. (zie hoofdstuk 2 van de tarieventabel van de Legesverordening 2026).

Stap 6 - Wij beoordelen uw conceptaanvraag

Wij bespreken uw conceptaanvraag meestal op onze ‘intaketafel’. De intaketafel is een overleg met interne adviseurs van verschillende vakgebieden. Zij beoordelen uw plan op basis van regelgeving en beleid. Er zijn drie mogelijke uitkomsten:

  • Uw plan is concreet, compleet en wenselijk.
  • Uw plan is concreet en compleet, maar (nog) niet wenselijk.
  • Uw plan is nog niet voldoende concreet of compleet.

Let op: De kosten voor het behandelen van een conceptaanvraag op de intaketafel zijn € 200 (zie hoofdstuk 2 van de tarieventabel van de Legesverordening 2026).

Stap 7 - U ontvangt een brief met procesafspraken

Na behandeling van uw conceptaanvraag bij de intaketafel ontvangt u een brief. Hierin staat de uitkomst van onze behandeling. Lees deze brief goed door. Hierin staan namelijk de verdere stappen die u moet of kunt doorlopen.

  • Is uw plan wenselijk? In de brief leest u wat u moet doen om uw plan, verder uit te werken als dat nodig is. Ook leest u hoe de verdere procedure verloopt.
  • Is uw plan nog niet wenselijk of nog niet voldoende concreet of compleet uitgewerkt? Dan leest u in de brief hoe uw plan kunt aanpassen of aanvullen zodat wij uw plan als wenselijk kunnen beoordelen.
  • Als uw plan niet wenselijk is, leest u in brief dat wij uw conceptaanvraag sluiten.

Stap 8 - Werk uw plan verder uit

Verwerk de afspraken uit de brief en vul uw conceptaanvraag aan. Let erop dat u dit doet binnen de termijn die in de brief is aangegeven. Wij beoordelen uw aanvullende informatie.

Stap 9 - U ontvangt een brief waarin staat of wij willen meewerken

U ontvangt een brief waarin staat of wij in principe willen meewerken aan uw plan. In de brief leest u ook welke gegevens en onderzoeken u moet aanleveren bij de definitieve aanvraag als uw plan als wenselijk is beoordeeld.

Let op: De kosten voor het opstellen en versturen van de brief zijn € 200. (Hoofdstuk 2 van de tarieventabel van de Legesverordening 2026).

Stap 10 – Definitieve aanvraag indienen

Als u alle gegevens heeft verzameld en uw aanvraag wenselijk is, dient u een definitieve aanvraag in via het omgevingsloket. Dit doet u op dezelfde manier als het indienen van een conceptaanvraag (zie stap 5). Op de vraag of u het verzoek definitief of als conceptverzoek wilt indienen, kiest u nu voor 'definitief' (vraag 7).

Lever minimaal de onderstaande onderbouwende informatie aan bij de aanvraag:

  • Een duidelijke toelichting op uw initiatief.
  • Plattegronden, met een duidelijke vermelding van de schaal en vierkante meters, van de huidige en de gewenste situatie.
  • Ruimtelijke onderbouwing waarin u uitlegt waarom uw plan wenselijk en haalbaar is. Gebruik hiervoor het Word-sjabloon (docx, 618 kB) of pdf-sjabloon (pdf, 998 kB).
  • Eventuele onderzoeken die nodig zijn om het plan te beoordelen.
  • Eventuele overige informatie, te vinden in de brief die u heeft ontvangen na de behandeling van uw conceptaanvraag (indien van toepassing).

Let op: De kosten voor een omgevingsvergunning zijn afhankelijk van de aanvraag. U vindt de kosten in hoofdstuk 2 van de tarieventabel in de Legesverordening 2026.

Stap 11 – Wij beoordelen uw aanvraag

Bij een definitieve aanvraag voor een omgevingsvergunning ontvangt u meestal binnen 8 weken bericht of wij de omgevingsvergunning verlenen. Wij kunnen deze termijn met 6 weken verlengen.

Als wij niet binnen de termijn beslissen, betekent dit niet dat u de omgevingsvergunning automatisch krijgt. Als wij aanvullende informatie nodig hebben of als een andere procedure van toepassing is, hoort u dit van ons.

Bij een omgevingsplanwijziging duurt de procedure langer. Kijk voor meer informatie op de pagina Algemene informatie omgevingsplan.

Stap 12 – U ontvangt ons besluit

Als uw aanvraag compleet is, beoordelen wij uw aanvraag. U ontvangt onze beslissing in uw persoonlijke berichtenbox van jeleefomgeving.nl. U krijgt daarover een e-mail.

Kosten conceptaanvraag (leges)

  • Indienen conceptaanvraag: € 200
  • Behandeling conceptaanvraag op intaketafel: € 200
  • Versturen procedurebrief/principebesluit: € 200

De kosten van de omgevingsvergunning zijn afhankelijk van uw plan Zie hoofdstuk 2 van de tarieventabel in de Legesverordening 2026.

Meer informatie

Mail of bel ons gerust als u nog vragen heeft.